Nun sokin va tanvin hukmlari: izhor, idg'om, iqlob, ixfo

Tajvid o'rganishni boshlagan har bir kishi duch keladigan birinchi katta mavzu – nun sokin va tanvin hukmlari. Qur'onda bu hukmlar deyarli har bir sahifada uchraydi. Shuning uchun ularni yaxshi bilish to'g'ri tilovatning asosi hisoblanadi.

Nun sokin va tanvin nima?

Nun sokin – harakatsiz, ya'ni ustida sukun bo'lgan nun: نْ. Masalan: مِنْ, عَنْ, أَنْعَمْتَ.

Tanvin – so'z oxiridagi qo'sh harakat bo'lib, u "n" tovushi bilan o'qiladi: ـً ـٍ ـٌ. Masalan: عَلِيمًا, عَلِيمٍ, عَلِيمٌ.

Tanvin yozuvda nun bilan yozilmasa ham, o'qishda sokin nun kabi talaffuz qilinadi. Shuning uchun ikkalasining hukmlari bir xil.

Nun sokin yoki tanvindan keyin qaysi harf kelishiga qarab, 4 xil hukm bor.

1. Izhor – aniq o'qish

Agar nun sokin yoki tanvindan keyin tomoq harflaridan biri kelsa, nun g'unnasiz, aniq va ravshan o'qiladi.

Izhor harflari 6 ta: ء ه ع ح غ خ

Misollar:

• مَنْ آمَنَ
• مِنْ هَادٍ
• أَنْعَمْتَ
• عَلِيمٌ حَكِيمٌ
• مِنْ غِلٍّ
• مِنْ خَوْفٍ

Sababi: tomoq harflari og'izning eng ichkarisidan, nun esa til uchidan chiqadi. Ular bir-biridan uzoq bo'lgani uchun nun aniq aytiladi.

2. Idg'om – qo'shib o'qish

Agar nun sokin yoki tanvindan keyin ي ر م ل و ن harflaridan biri kelsa, nun keyingi harfga qo'shilib, o'sha harf tashdidli kabi o'qiladi. Bu harflar "يَرْمَلُونَ" so'zida jamlangan.

Idg'om ikki turga bo'linadi.

G'unnali idg'om

Harflari 4 ta: ي ن م و. Ular "يَنْمُو" so'zida jamlangan. Bunda nun keyingi harfga qo'shiladi va ikki harakat miqdorida g'unna qilinadi.

• مَنْ يَقُولُ
• مِنْ نِعْمَةٍ
• مِنْ مَالٍ
• مِنْ وَالٍ

G'unnasiz idg'om

Harflari 2 ta: ل va ر. Bunda nun keyingi harfga to'liq qo'shiladi va g'unna qilinmaydi.

• مِنْ لَدُنْهُ
• مِنْ رَبِّهِمْ
• غَفُورٌ رَحِيمٌ

Muhim istisno: idg'om faqat ikki alohida so'z orasida bo'ladi. Agar nun sokin va idg'om harfi bitta so'z ichida kelsa, izhor qilinadi. Qur'onda bunday so'zlar to'rtta: دُنْيَا, صِنْوَانٌ, قِنْوَانٌ, بُنْيَانٌ.

3. Iqlob – almashtirish

Agar nun sokin yoki tanvindan keyin ب harfi kelsa, nun mimga almashtirib, g'unna bilan, yashirib o'qiladi. Mushafda bunday joyda nun ustiga kichik mim (ۢ) belgisi qo'yilgan bo'ladi.

Iqlob harfi 1 ta: ب

Misollar:

• مِنْ بَعْدِ – "mim ba'di" kabi o'qiladi
• أَنْبِئْهُمْ
• سَمِيعٌ بَصِيرٌ

Iqlobda lablar yengil yopiladi, lekin siqilmaydi, va ikki harakat miqdorida g'unna qilinadi.

4. Ixfo – yashirib o'qish

Yuqoridagi harflardan boshqa qolgan 15 ta harfdan biri kelsa, nun izhor bilan idg'om oralig'ida, g'unna bilan, yashirib o'qiladi.

Ixfo harflari 15 ta: ص ذ ث ك ج ش ق س د ط ز ف ت ض ظ

Misollar:

• مِنْ قَبْلِ
• أَنْتُمْ
• مِنْ شَرِّ
• يُنْفِقُونَ
• رِيحًا صَرْصَرًا

Ixfoda til nunning maxrajiga to'liq tegmaydi, keyingi harfning maxrajiga tayyorlanadi, tovush esa burundan g'unna bilan chiqadi.

Qisqacha jadval

• Izhor: 6 harf – ء ه ع ح غ خ – g'unnasiz, aniq
• G'unnali idg'om: 4 harf – ي ن م و – g'unna bilan qo'shiladi
• G'unnasiz idg'om: 2 harf – ل ر – g'unnasiz qo'shiladi
• Iqlob: 1 harf – ب – mimga almashadi, g'unna bilan
• Ixfo: 15 harf – qolganlari – yashiriladi, g'unna bilan

Jami: 6 + 6 + 1 + 15 = 28 harf.

Qanday yodlash kerak?

1. Avval izhor harflarini yodlang – ular tomoq harflari, eslab qolish oson.
2. Idg'om uchun "يَرْمَلُونَ" so'zini, g'unnali idg'om uchun "يَنْمُو" so'zini yodlang.
3. Iqlob – bitta harf: ب.
4. Qolgan hamma harf – ixfo.

Keyin har kuni 30-poradan bitta sura olib, undagi barcha nun sokin va tanvinlarni topib, hukmini aytib chiqing. Bir-ikki haftada bu hukmlar avtomatik bo'lib qoladi.

Barcha blog postlar