Qur'onni noldan o'qishni qanday o'rganish mumkin? Bosqichma-bosqich qo'llanma

Ko'pchilik Qur'on o'qishni o'rganishni yillab orzu qiladi, lekin "qayerdan boshlayman?", "yoshim o'tib qolgan", "arab tilini bilmayman" degan o'ylar bilan ortga suradi. Aslida Qur'onni o'qishni o'rganish aniq bosqichlardan iborat yo'l. To'g'ri tartib va muntazam mashq bilan uni har qanday yoshdagi inson bosib o'ta oladi.

Ushbu maqolada Qur'on o'qishni hech narsa bilmasdan boshlayotganlar uchun to'liq reja beramiz: nimani, qaysi tartibda va qancha vaqt o'rganish kerakligini.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: "Qur'onni mohir o'qiydigan kishi olijanob, itoatkor farishtalar bilan birgadir. Qur'onni qiynalib, duduqlanib o'qiydigan kishiga esa ikki ajr bor." (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati)

Demak, endi o'rganayotgan, hali qiynalib o'qiyotgan inson ham ajrdan mahrum emas. Boshlash uchun hech qachon kech emas.

1-bosqich: Arab harflarini tanish

Qur'on arab yozuvida yozilgan. Arab alifbosida 28 ta harf bor va u o'ngdan chapga yoziladi. Boshlovchilarni ko'pincha bitta narsa chalg'itadi: ko'p harflar so'zdagi o'rniga qarab (boshida, o'rtasida, oxirida yoki alohida) shaklini biroz o'zgartiradi.

Masalan, ب (bo) harfi so'z boshida بـ, o'rtasida ـبـ, oxirida ـب ko'rinishida yoziladi.

Maslahat: harflarni o'xshash guruhlar bo'yicha o'rganing. Masalan, ب ت ث bir xil shaklda, faqat nuqtalari bilan farq qiladi. Shunday guruhlab o'rgansangiz, alifbo ancha tez yodda qoladi.

2-bosqich: Harakatlarni o'rganish

Arab yozuvida unli tovushlar alohida harf bilan emas, harf ustiga yoki ostiga qo'yiladigan belgilar (harakatlar) bilan ko'rsatiladi. Qur'on mushafida bu belgilar to'liq qo'yilgan, shuning uchun ularni bilgan odam har bir so'zni to'g'ri o'qiy oladi.

• Fatha (بَ): "a" tovushi, "ba" deb o'qiladi
• Kasra (بِ): "i" tovushi, "bi" deb o'qiladi
• Zamma (بُ): "u" tovushi, "bu" deb o'qiladi
• Sukun (بْ): unlisiz, faqat "b"
• Tashdid (بّ): harf ikki marta talaffuz qilinadi
• Tanvin (بً بٍ بٌ): oxiriga "n" qo'shiladi: "ban, bin, bun"

3-bosqich: Bo'g'inlab o'qish

Harf va harakatlarni bilgach, ularni qo'shib o'qishga o'tiladi: avval ikki harfli, keyin uch harfli so'zlar, so'ng qisqa jumlalar. Bu bosqichda shoshilmaslik juda muhim. Sekin, lekin to'g'ri o'qish tez, lekin xato o'qishdan ko'ra ancha foydali.

Mashq uchun eng yaxshi manba Qur'onning o'zi, ayniqsa 30-poradagi qisqa suralar. Masalan:

قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ

Bu oyatda sukun, tashdid va tanvinning hammasi bor. Uni to'g'ri o'qiy olsangiz, asosiy qoidalarni o'zlashtirgan bo'lasiz.

4-bosqich: Maxrajlar, ya'ni to'g'ri talaffuz

Arab tilida o'zbek tilida yo'q bir qancha tovushlar bor. Masalan, ح va ه, ع va ء, ص va س bir-biriga o'xshab eshitilsa ham, alohida harflardir. Ularni almashtirib o'qish ba'zan so'zning ma'nosini o'zgartirib yuboradi.

Har bir harfning og'izdan chiqish joyi maxraj deb ataladi. Maxrajlarni kitobdan o'qib emas, ustozdan eshitib va unga o'qib berib o'rganish kerak. Talaffuz xatosini inson o'zi sezmaydi, uni chetdan eshitgan odam aniqlaydi.

5-bosqich: Tajvid qoidalari

Tajvid Qur'onni Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan nasldan naslga yetib kelgan tarzda, to'g'ri va go'zal o'qish ilmidir. Boshlang'ich darajada quyidagi mavzular o'rganiladi:

• Nun sokin va tanvin hukmlari (izhor, idg'om, iqlob, ixfo)
• Mim sokin hukmlari
• Madd, ya'ni cho'ziq o'qish turlari
• Qalqala harflari
• Qalin va ingichka o'qiladigan harflar

Tajvidni o'rganish uchun mashhur va sinalgan matnlardan biri "Tuhfatul atfol" manzumasidir. U qisqa, tartibli va boshlovchilar uchun tushunarli.

Qancha vaqt kerak?

Bu sizning muntazamligingizga bog'liq. Taxminiy mo'ljal:

• Harflar va harakatlar: 2–4 hafta
• Bo'g'inlab mustaqil o'qish: 1–3 oy
• Tajvid bilan ravon o'qish: 6 oy va undan ko'proq

Asosiy qoida: haftada bir marta uch soatdan ko'ra har kuni 20–30 daqiqa mashq qilish ancha samarali. Til va talaffuz har kungi takror bilan mustahkamlanadi.

Boshlovchilarning eng ko'p uchraydigan xatolari

1. Lotin yozuvidagi transkripsiyaga tayanish. Arab tovushlarini lotin harflari bilan to'liq ifodalab bo'lmaydi. Transkripsiya bilan o'qish xatoni mustahkamlab qo'yadi.
2. Ustozsiz o'qish. Mustaqil mashq kerak, lekin vaqti-vaqti bilan ustozga o'qib berib, xatolarni tuzattirib turish shart.
3. Tez o'qishga shoshilish. Avval to'g'rilik, keyin tezlik.
4. Uzilishlar. Bir-ikki hafta tashlab qo'yilsa, o'rganilganlar tez unutiladi.
5. Faqat o'qib, eshitmaslik. Malakali qorilarning tilovatini muntazam tinglash talaffuzni sezilarli yaxshilaydi.

Barcha blog postlar