Фотиҳа сураси: маъноси, фазилати ва тўғри ўқилиши

Фотиҳа сураси Қуръоннинг биринчи сураси ва ҳар бир мусулмон кунига камида 17 марта, ҳар бир фарз намозининг ҳар ракатида ўқийдиган сура. Шунинг учун уни тўғри ўқиш ва маъносини тушуниш ҳар бир мусулмон учун алоҳида аҳамиятга эга.

Фотиҳа сураси ҳақида қисқача

Қуръондаги тартиби: 1-сура
Оятлар сони: 7 та
Нозил бўлган жойи: Макка
Бошқа номлари: Уммул Қуръон (Қуръоннинг онаси), Уммул Китоб, Ас-Сабъул Масоний (такрорланувчи етти оят), Аш-Шифо, Ал-Ҳамд

"Фотиҳа" сўзи "очувчи" деган маънони билдиради: Қуръон айнан шу сура билан очилади.

Фотиҳа сурасининг фазилатлари

Намознинг рукнидир

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: "Фотиҳатул китобни ўқимаган кишининг намози йўқ." (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривояти)

Аллоҳ билан банда ўртасидаги суҳбат

Ҳадиси қудсийда Аллоҳ таоло шундай дейди: "Намозни Ўзим билан бандам ўртасида иккига бўлдим ва бандамга сўраганидир." Банда Фотиҳанинг ҳар бир оятини ўқиганда Аллоҳ унга жавоб беради. (Имом Муслим ривояти)

Бу ҳадисни билиб намоз ўқиган киши Фотиҳани шошиб эмас, ҳар бир оятни ҳис қилиб ўқийди.

Такрорланувчи етти оят

Аллоҳ таоло Ҳижр сурасида айтади: "Дарҳақиқат, Биз сизга такрорланувчи еттини (Фотиҳани) ва улуғ Қуръонни бердик." (Ҳижр, 87-оят)

Оятма-оят маъноси

Қуйидаги маънолар таржима эмас, мазмуннинг содда баёни.

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ Меҳрибон ва раҳмли Аллоҳ номи билан бошлайман.
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ Барча ҳамд-мақтовлар оламларнинг Робби бўлган Аллоҳгадир.
الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ У ўта меҳрибон ва ўта раҳмлидир.
مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ У жазо (қиёмат) кунининг эгасидир.
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ Фақат Сенга ибодат қиламиз ва фақат Сендан ёрдам сўраймиз.
اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ Бизни тўғри йўлга ҳидоят қилгин.
صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ Ўзинг неъмат берган зотларнинг йўлига, ғазабга учраганлар ва адашганларнинг йўлига эмас.

Эслатма: Ҳафс ривоятидаги мусҳафда Басмала Фотиҳанинг биринчи ояти сифатида рақамланган. Бу масалада олимлар ўртасида турли фикрлар бор.

Сурада нима бор?

Фотиҳа қисқа бўлса ҳам, бутун Қуръоннинг асосий мавзуларини жамлаган:

Тавҳид: Аллоҳга ҳамд, Унинг Робблиги ва раҳмати.
Охират: жазо кунининг эслатилиши.
Ибодат: фақат Аллоҳга ибодат қилиш ва фақат Ундан ёрдам сўраш.
Дуо: тўғри йўлга ҳидоят сўраш.
Тарих ва ибрат: неъмат берилганлар, ғазабга учраганлар ва адашганлар йўли.

Шунинг учун у "Қуръоннинг онаси" деб аталади.

Энг кўп учрайдиган ўқиш хатолари

Фотиҳа ҳар куни ўқилгани учун ундаги хатолар ҳам ҳар куни такрорланади. Мана энг кенг тарқалганлари:

الْحَمْدُ даги ح ни ه каби ўқиш. ح томоқ ўртасидан чиқади.
الْعَالَمِينَ даги ع ни ء (ҳамза) каби айтиш.
الرَّحْمَٰنِ даги ح ни "х" каби ўқиш.
إِيَّاكَ даги ташдидни тушириб юбориш. Ташдидсиз "ийа̄ка" маъно жиҳатдан жиддий хатога олиб келади, шунинг учун ي нинг ташдидини аниқ қилинг.
الصِّرَاطَ даги ص ни оддий س каби ингичка айтиш.
الْمَغْضُوبِ ва الضَّالِّينَ даги ض ни "з" ёки "д" каби айтиш. ض тилнинг ён томонидан чиқадиган алоҳида ҳарф.
الضَّالِّينَ даги маддни қисқа қилиш. Бу мадд лозим бўлиб, 6 ҳаракат чўзилади.
Оят охирларида тўхтамасдан, шошиб ўқиш.

Фотиҳадан кейин "Омийн"

Фотиҳа ўқиб бўлингач "Омийн" дейиш суннат. Унинг маъноси: "Аллоҳим, қабул қилгин". "Омийн" Фотиҳанинг ояти эмас, шунинг учун уни сурага улаб юбормаслик керак.

Кўп бериладиган саволлар

Фотиҳани хато ўқисам намозим бузиладими?

Маънони бузадиган очиқ хатолар жиддий масала. Шунинг учун Фотиҳани устозга ўқиб бериб, тўғри ўқилишини текшириб олиш ҳар бир мусулмон учун муҳим.

Фотиҳани қандай тез тўғри ўрганиш мумкин?

Малакали қорининг тиловатини оятма-оят тинглаб такрорланг, кейин устозга ўқиб беринг. Кўпинча 2–3 дарс Фотиҳадаги асосий хатоларни тузатиш учун етарли бўлади.

Фотиҳани устозга ўқиб беринг

Guliston Academy'да Фотиҳа ва бошқа сураларни устоз назоратида, тўғри тажвид билан онлайн ўрганишингиз мумкин.

Рўйхатдан ўтиш: gulistonacademy.com