Tajvid

Qalqala harflari: قطب جد va ularni to'g'ri o'qish

Guliston Academy ·

Ixlos yoki Falaq surasini qorilardan tinglaganingizda, ba'zi so'zlar oxirida o'ziga xos "sakrab chiqadigan" tovushni sezgandirsiz: "al-falaq", "ahad". Bu tovush tajvidda "qalqala" deb ataladi va uning aniq qoidalari bor.

Qalqala nima?

"Qalqala" lug'atda "silkinish", "tebranish" degani. Tajvidda esa ma'lum harflar sokin bo'lganda, ularning maxrajida tovush yengil silkinib, aks-sado berib chiqishidir.

Nega bunday bo'ladi? Qalqala harflari juda kuchli va qattiq harflar. Ular sokin bo'lganda havo va tovush butunlay to'xtab qoladi. Agar qalqala qilinmasa, harf deyarli eshitilmay qoladi. Qalqala shu harfni aniq eshittirish uchun kerak.

Qalqala harflari

Qalqala harflari 5 ta:

ق ط ب ج د

Ularni yodlash oson: ular "قُطْبُ جَدٍّ" iborasida jamlangan.

Qalqalaning darajalari

Qalqala harf qayerda kelishiga qarab kuchsizroq yoki kuchliroq bo'ladi.

1. Kichik qalqala (qalqala sug'ro)

Qalqala harfi so'z o'rtasida yoki so'z oxirida sokin bo'lib, lekin u yerda to'xtalmasa, qalqala yengil bo'ladi.

  • يَقْطَعُونَ
  • أَطْعَمَهُمْ
  • يَجْعَلُونَ
  • قَدْ أَفْلَحَ
  • أَبْوَابَ

2. Katta qalqala (qalqala kubro)

Qalqala harfi so'z oxirida kelib, unda to'xtalganda (vaqf qilinganda) qalqala kuchliroq bo'ladi.

  • الْفَلَقِ
  • أَحَدٌ (vaqfda: ahad)
  • مُحِيطٌ (vaqfda)
  • كَسَبَ (vaqfda)
  • الْبُرُوجِ (vaqfda)

3. Eng kuchli qalqala

Ba'zi olimlar yana bir darajani ajratadi: qalqala harfi tashdidli bo'lib, uning ustida to'xtalganda qalqala eng kuchli bo'ladi.

  • الْحَقُّ (vaqfda)
  • تَبَّ (vaqfda)

Qalqalani qanday to'g'ri o'qish kerak?

Qalqalani o'rganishda eng muhim qoida: qalqala yangi harakat emas. Siz harfga fatha, kasra yoki zamma qo'shmaysiz, faqat harfni sokin holida aniq "chiqarib" yuborasiz.

To'g'ri va noto'g'ri misol:

  • To'g'ri: "al-falaq" – oxirgi ق qisqa silkinish bilan aniq eshitiladi.
  • Noto'g'ri: "al-falaqa" yoki "al-falaqe" – oxiriga unli tovush qo'shib yuborish.

Qalqala tovushi qisqa va keskin bo'lishi kerak. Uni cho'zish yoki ustiga g'unna qo'shish ham xato.

Boshlovchilarning eng ko'p xatolari

  1. Qalqalani butunlay qilmaslik. Natijada "ahad" o'rniga "aha" kabi eshitiladi va harf yo'qolib qoladi.
  2. Qalqalaga unli qo'shish. "Ahada", "al-falaqa" kabi o'qish.
  3. Qalqala harfi bo'lmagan harflarga qalqala qilish. Masalan, ك yoki ت sokin bo'lganda ularni qalqala bilan aytish. Bu harflar qalqala harflari emas.
  4. Harakatli harfda qalqala qilish. Qalqala faqat sokin harfda bo'ladi. قَالَ dagi ق da qalqala yo'q.

Qayerdan mashq qilishni boshlash kerak?

30-pora qalqala mashqi uchun juda qulay. Mana bir nechta sura:

  • Ixlos surasi: أَحَدٌ, الصَّمَدُ, يُولَدْ, أَحَدٌ – deyarli har bir oyat oxirida qalqala bor.
  • Falaq surasi: الْفَلَقِ, خَلَقَ, وَقَبَ, الْعُقَدِ, حَسَدَ – barcha oyat oxirlarida.
  • Masad surasi: تَبَّ, كَسَبَ, لَهَبٍ, مَسَدٍ.
  • Buruj surasi: oyat oxirlarida ko'p qalqala uchraydi.

Har kuni ulardan birini qorining tilovati bilan birga o'qing va oyat oxirlaridagi qalqalaga e'tibor bering.

Ko'p beriladigan savollar

Qalqala qaysi tomonga og'adi?

Bu masalada olimlar o'rtasida turli fikrlar bor: ba'zilar qalqalani oldingi harfning harakatiga moyil qilish kerak deydi, boshqalar esa uni fathaga yaqin, mustaqil tovush deb biladi. Eng to'g'risi, ustozingizning o'qishiga ergashish.

Qalqala faqat Qur'onda bormi?

Qalqala arab tilining tabiiy xususiyati bo'lib, u tajvid ilmida aniq qoidaga solingan. Qur'on o'qishda unga rioya qilish kerak.

Tajvidni ustoz bilan o'rganing

Guliston Academy'da qalqala va boshqa tajvid qoidalarini video darslar, testlar va ustoz nazorati bilan onlayn o'rganishingiz mumkin. Ustoz sizning o'qishingizni eshitib, xatolaringizni tuzatadi.

Ro'yxatdan o'tish: gulistonacademy.com

Barcha blog postlar