Қуръон ўқиш одоблари
Қуръон Аллоҳ таолонинг каломи. Уни ўқиш оддий китоб ўқишга ўхшамайди: бу ибодат. Ҳар бир ибодатнинг ўз одоблари бўлгани каби, Қуръон тиловатининг ҳам одоблари бор. Уларга риоя қилиш тиловатнинг савобини ва қалбга таъсирини оширади.
Тиловатдан олдинги одоблар
1. Ниятни холис қилиш
Қуръонни Аллоҳ розилиги учун, Унинг каломини тушуниш ва амал қилиш учун ўқиш. Одамлар мақтови ёки бошқа дунёвий мақсад учун эмас.
2. Таҳорат
Мусҳафни ушлаш учун таҳоратли бўлиш лозим – бу кўпчилик олимларнинг фикри. Таҳоратсиз ҳолда Қуръонни ёддан ўқиш мумкин, лекин таҳорат билан ўқиш афзал. Жунуб ҳолатда эса кўпчилик олимлар Қуръон ўқишни ман қилган. Бу масалаларнинг тафсилотларида мазҳаблар ўртасида фарқлар бор, уларни ўз устозингиздан аниқлаштиринг.
3. Тоза жой ва пок кийим
Қуръонни тоза жойда, одобли ҳолатда ўқиш. Имкон бўлса, қиблага юзланиб ўтириш.
4. Мисвок ёки оғизни тозалаш
Оғиз Қуръон ўқиладиган жой. Салафлар тиловатдан олдин мисвок қилишни яхши кўрганлар.
Тиловатни бошлаш
5. Истиъоза (Аъузу биллаҳи)
Аллоҳ таоло буюради: "Қуръон ўқиганингизда қувилган шайтондан Аллоҳдан паноҳ сўранг." (Наҳл, 98-оят)
Яъни тиловатни أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ билан бошлаш.
6. Басмала
Ҳар бир сура бошида (Тавба сурасидан ташқари) بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ ни ўқиш.
Ўқиш пайтидаги одоблар
7. Тартил билан ўқиш
Аллоҳ таоло айтади: "Қуръонни тартил билан ўқинг." (Муззаммил, 4-оят)
Тартил – шошмасдан, ҳар бир ҳарфни ўз махражидан чиқариб, тажвид қоидаларига риоя қилиб ўқиш. Тез, ҳарфларни ютиб ўқиш одобга зид.
8. Тадаббур – маъно устида фикр юритиш
Аллоҳ таоло айтади: "Бу – оятлари устида тафаккур қилишлари ва ақл эгалари эслатма олишлари учун Биз сизга нозил қилган муборак китобдир." (Сод, 29-оят)
Маъносини билмасангиз ҳам, таржимасини ўқиб, ўқиётган оятларингиз ҳақида ўйлашга ҳаракат қилинг. Раҳмат оятида Аллоҳдан раҳмат сўраш, азоб оятида паноҳ сўраш суннат.
9. Овозни гўзал қилиш
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Қуръонни овозлар билан зийнатлашга буюрганлар. (Имом Абу Довуд ва Имом Насоий ривояти)
Гўзал овоз – бу мусиқий оҳангларга тақлид эмас, балки тажвид қоидаларига риоя қилган ҳолда, хушуъ билан, чиройли ўқишдир.
10. Хушуъ ва қалб ҳозирлиги
Қуръонни қалб ҳозирлиги билан ўқиш. Салафлар Қуръон ўқиганда йиғлашарди. Аллоҳ каломини ўқиётганингизни ҳис қилиб ўқинг.
11. Тиловатни гап билан бўлмаслик
Тиловат ўртасида зарурат бўлмаса, дунё гаплари билан бўлмаслик. Зарур бўлса, гапиргач, қайта истиъоза билан давом эттириш.
12. Тиловат саждаси
Қуръонда сажда оятлари бор. Уларни ўқиганда ёки эшитганда тиловат саждасини қилиш суннат (баъзи мазҳабларда вожиб). Мусҳафда бу жойлар махсус белги билан кўрсатилган.
Тингловчининг одоби
13. Жим бўлиб тинглаш
Аллоҳ таоло айтади: "Қуръон ўқилганда, унга қулоқ солинглар ва жим туринглар, шояд раҳм қилинсангиз." (Аъроф, 204-оят)
Қуръон ўқилаётган жойда гаплашмаслик, телефон билан машғул бўлмаслик.
Мусҳафга ҳурмат
14. Мусҳафни эҳтиром қилиш
- Мусҳафни ерга, оёқ остига қўймаслик.
- Унинг устига бошқа нарса қўймаслик.
- Ҳожатхона каби нопок жойларга олиб кирмаслик.
- Эскирган мусҳафларни ҳурмат билан сақлаш ёки шариатга мувофиқ йўл билан йўқ қилиш.
Тиловатдан кейин
15. Амал қилиш
Қуръон ўқишнинг асл мақсади – унга амал қилиш. Ҳар бир тиловатдан камида битта сабоқ олиб, уни ҳаётга татбиқ қилишга ҳаракат қилинг.
Кўп бериладиган саволлар
Телефондан Қуръон ўқиш учун таҳорат керакми?
Телефон экранидаги Қуръон мусҳаф ҳукмида эмас, деб ҳисоблаган олимлар кўпчиликни ташкил қилади. Шунинг учун телефондан таҳоратсиз ўқиш мумкин, дейишади. Лекин таҳорат билан ўқиш ҳар ҳолда афзал.
Аёллар ҳайз ҳолатида Қуръон ўқий оладими?
Бу масалада олимлар ўртасида турли фикрлар бор. Ўз мазҳабингиз ва устозингизнинг фатвосига амал қилинг.
Қуръонни тўғри ўқишни ўрганинг
Guliston Academy'да Қуръонни тажвид билан, одоб ва ихлос билан ўқишни устозлар назорати остида онлайн ўрганишингиз мумкин.
Рўйхатдан ўтиш: gulistonacademy.com